تعداد روزهای عذاب قوم عاد چند بوده است؟

بسم الله الرحمن الرحیم

تعداد روزهای عذاب قوم عاد چند روز بود؟

عبدالحسین شورچه و سمیرا حیاتی

شبهه:

چرا در داستان عذاب قوم عاد، در آیه «إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيهْمْ رِيحًا صَرْصَرًا فىِ يَوْمِ نحْسٍ مُّسْتَمِرٍّ» (قمر: 54/ 19) مدّت عذاب آنها یک روز بوده ­است، امّا در آیه «فَأَرْسَلْنَا عَلَيهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فىِ أَيَّامٍ نحِّسَاتٍ لِّنُذِيقَهُمْ عَذَابَ الخِزْىِ فىِ الحَيَوةِ الدُّنْيَا وَ لَعَذَابُ الاَخِرَةِ أَخْزَى‏  وَ هُمْ لَا يُنصَرُونَ» (فصلت: 41/ 16) مدّت عذابشان چند روز بوده­ است؟ (سها، نقد قرآن، ص 809)

 

پاسخ:

کلمه «یوم» در قرآن به معانی مختلفی آمده است و یکی از آن معانی مطلق وقت و زمان است چه روز و چه شب و صرف زمان مدّنظر است.

برخی از مفسّرین به این معنا اشاره کرده اند:

فخر الدین رازی در  تفسیر مفاتیح الغیب می نویسد:

«در این آیه «یوم» به معنای مطلق زمان است. همچنانکه در سوره مریم «سلام الله علیها» آمده است: «وَ سَلَامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا» (مریم: 19/ 15) و عبارت «مُّسْتَمِرٍّ» در آیه: «إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيهْمْ رِيحًا صَرْصَرًا فىِ يَوْمِ نحْسٍ مُّسْتَمِرٍّ» (قمر: 54/ 19) همان معنای «ایّام» را می­رساند به خاطر این که استمرار از امتداد زمان خبر می­دهد و این دو با اختلاف در لفظ یک معنی را می­رسانند منتهی در آیه اوّل حکایت بر طریق اختصار است، به همین خاطر زمان را ذکر کرد ولی مقدار آن و وصف آن را ذکر نکرد.» (فخرالدّین رازی، مفاتیح الغیب، 26/ 304)

قرشی در تفسیر احسن الحدیث می­نویسد:

مراد از «یوم» قطعه‏اى از زمان است نه بیست و چهار ساعت چنان كه در جاى دیگر آمده: «… رِيحًا صَرْصَرًا فىِ أَيَّامٍ نحَّسَاتٍ» (فصلت: 41/ 16) و نیز «سَبْعَ لَيالٍ وَ ثَمانِيَةَ أَيَّامٍ» (الحاقه: 69/ 7)»

و علّامه طباطبایی هم در این­باره فرموده­اند:

«و مراد از كلمه” يوم” قطعه‏اى از زمان است، نه روز لغوى كه يك هفتم هفته است، چون در جاى ديگر فرموده: «فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً فِي أَيَّامٍ نَحِساتٍ» (فصلت: 41/ 16) و باز در جاى ديگر در باره همين قوم فرموده: سَخَّرَها عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيالٍ وَ ثَمانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُوماً» (الحاقه: 69/ 7)» (طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 19/ 115)

ابو حیان اندلسی در البحر المحیط در تفسیر آیه 19 سوره قمر می­نویسد: «منظور از یوم در آیه روز معین نیست بلکه منظور وقت و زمان است مثل این که بگوید”در وقت نحس” و این مطلب را آیه سوره فصلت (19) و سوره الحاقة (20) تأیید می­کند مگر این که یوم را روز ابتدای عذاب بگیریم که منظور وقت شروع عذاب است که باز هم جمع بین این دو نظر ممکن می­باشد.» (اندلسي، البحر المحيط في التفسير، 10/42 ـ 41)

برخی از مفسّرین هم به این شبهه چنین پاسخ داده­اند:

مراد از «یوم» در آیه «فَأَرْسَلْنَا عَلَيهْمْ رِيحًا صَرْصَرًا فىِ أَيَّامٍ نحِّسَاتٍ لِّنُذِيقَهُمْ عَذَابَ الخْزْىِ فىِ الحْيَوةِ الدُّنْيَا وَ لَعَذَابُ الاْخِرَةِ أَخْزَى‏ وَ هُمْ لَا يُنصَرُونَ» (فصلت: 41/ 16) روز شروع این عذاب بوده و این آیه به مجموع روزهای عذاب نظر ندارد. (ر.ک: ابن­کثر دمشقی، تفسیر القرآن العظیم، 7/ 155)

در نتیجه رابطه این دسته از آیات اجمال و تفصیل است نه تناقض و تقابل.

 

منابع:

1-­ قرآن کریم.

2-­ ابن­كثير دمشقى، اسماعيل بن عمرو، تفسير القرآن العظيم [ابن کثير]، تحقيق محمّد حسين شمس الدّين، دارالكتب العلميّة، منشورات محمّد على بيضون‏، بیروت، 1419 ق، چاپ اوّل.

3-­ اندلسي، ابوحيان محمّد بن يوسف، البحر المحيط في التفسير، تحقيق: صدقي محمّد جميل، انتشارات دارالفکّر، بیروت، 1420 ق، بی­چا.

4-­ سها، نقد قرآن، 1393 ش، ویرایش دوّم.

5-­ طباطبايي، سيّد محمّد حسين، الميزان في تفسير القرآن، ترجمه: سيّد محمّد باقر موسوي همداني، انتشارات اسلامي جامعه­ مدّرسين حوزه علميّه قم، قم، 1374 ش، چاپ پنجم.

6-­ فخرالدّين رازي، ابوعبدالله محمّد بن عمر، مفاتيح الغيب (تفسير کبير)، داراحياء التراث العربي، بیروت، 1420 ق، چاپ سوّم.

7-­ قرشي، سيّد علي اکبر، تفسير أحسن الحديث، نشر بنياد بعثت، تهران، 1377 ش، چاپ سوّم.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *